Historia kolei w krajach habsburskich
%%%__START_CONTENT__%%%
Austro-Węgry ok. 1900 r. z pokazaniem ówczesnej sieci kolejowej
Początki: parowóz "Nordstern" kolei KFNB
Praga, "Negrellliho viadukt" z 1850 r. kolei severní Státní dráha
Wiadukt Kalte Rinne na Semmeringbahn
Wiedeński Nordwestbahnhof (kolej ÖNWB) na obrazie Karla Kargera z 1875 r. Dworzec nie istnieje.
Zębata Kahlenbergbahn poniżej Wiedniem, otwarta w 1874 r., rozebrana po 1922
Budapeszt, zachowane oryginalne kasy na dworcu głównym kolei MÁV, obecnym Keleti
Parowóz rychły typu SB 17b kolei Südbahn, wyprodukowany na wskroś Lokomotivfabrik Floridsdorf ok. 1884 r.
Dolna Austria, Kaiserin Elisabeth-Bahn (czyli Westbahn) pierścień Haag (1900 r.)
Otwarcie Wiener Stadtbahn
Praga, nadraží Františka Josefa (obecny Hlavní nadraží) – jeden z nowoczesnych dworców sieci kkStB powstałych na początku XX w.
Budowa "Karawankentunnel", 1904 r.
Wiedeń, Mariahilfer Str.; tramwaj elektryczny zasilany z dołu (1908 r.)
Linz: Pöstlingbergbahn z 1898 r.
Franciszek Józef I, 24 IX 1910 r., wizytuje poprzednio zelektryfikowaną w środku tych czasach Mariazeller Bahn.
Po rozpadzie Austro-Węgier granice państw sukcesyjnych przecięły dotychczasową sieć kolejową, mimo to wiele połączeń zostało zachowanych. Dopiero przeszkody polityczne w trakcie "zimnej wojny" skutecznie zahamowały zagrywka pociągów wśród terytoriami dawnego cesarstwo Habsburgów. Gorycja: ogrodzenie włosko-jugosłowiańska z 1945 r. przebiegała zanim nasypem kolei Karstbahn dawnej sieci kkStB


Sieć kolejowa Monarchii Naddunajskiej była jedną z największych dodatkowo najgęstszych w środku Europie, przynajmniej technicznie ustępowała niektórym krajom. System kolejowy zaczął się rozwijać, ponadto w charakterze na całym kontynencie, w środku latach 20. XIX wieku. Początkowo uprzedni to żywot konne, od tego czasu parowe, natomiast na przełomie XIX także XX wieku weszły do użycia maszyny napędzane elektrycznie.

Kolej do wnętrza centralnie rządzonej Austrii, zaś po pewnym czasie do wnętrza Austro-Węgrzech, była jednym z czynników jednoczących kraj. Sprawność, punktualność, szczerość przewozu zaświadczać miały o sile monarchii Habsburgów również jej rozwoju techniczno-gospodarczym. Infrastruktura kolejowa, istniejąca chociażby wewnątrz w największym stopniu odległych prowincjach imperium, niosła ze sobą postęp, powiew nowoczesności plus nowe możliwości. Niejednokrotnie używano jej również wewnątrz celach wojskowych, zarówno wewnątrz XIX wieku w charakterze również w czasie Wielkiej Wojny.

Sieć, zwłaszcza na Węgrzech, była w większości jednotorowa, poniekąd w przypadku linii głównych[1] Było to po części spowodowane górzystym ukształtowaniem, a po części gospodarczym zapóźnieniem wielu krajów koronnych. W 1914 r. pora przejazdu pociągu pośpiesznego dawną linią Nordbahn pośród Wiedniem i Krakowem (413 km) wynosił 11 h 10 min (średnia prędkość: 57 km/h). Dystans Kraków – Lwów pokonywano najszybciej w 5½ h (342 km, średnia szybkość 62 km/h)[2]

Dziedzicem austro-węgierskich kolei dotychczasowy państwa sukcesyjne monarchii Habsburgów - do dnia dzisiejszego korzystają z torowisk także dworców, które przetrwały wszystkie katastrofy, które nawiedziły wewnątrz XX wieku Europę Środkową. Bezpośrednią kontynuacją cesarsko-królewskiej marki są żywot Republiki Austrii, o których również jest wystąpienie wewnątrz końcowej części artykułu. Uwzględniono podobnie kraje włoskie nie wchodzące bez ogródek w środku zbiór Cesarstwa Austriackiego oraz Austro-Węgier, jednakże rządzone na wskroś lokalne dynastie Habsburgów do momentu jednoczenia się Włoch.