Historia kolei w krajach habsburskich

Epoka dominacji państwa

Budową kolei żelaznych żwawo zainteresował się rząd. Do 1848 powstała sieć państwowych kolei wychodzących z Wiednia i z Budy i Pesztu (sieć węgierska wg koncepcji Istvána Széchenyiego). Dalsza rozszerzenie sieci państwowej okazała się atoli niemożliwa ze względu na trudności finansowe spowodowane m.in. rewolucją Wiosny Ludów (1848-49).

W latach 1842-46 powstała szereg Wien-Raaber Bahn do Bruck an der Leitha (granica węgierska), od tego czasu poprowadzona w środku 1856 na wskroś Győr (Raab) do Ujszőny (późn. Komárom). Linia została dociągnięta na wskroś Tatabánya do Budapesztu zaledwie w 1884 (kolej MÁV) stając się jedną z najważniejszych magistral na Węgrzech. W 1842 wybudowano linię Wiedeń – Gloggnitz (Wien-Raaber Bahn), zwierzchni sektor późniejszej głównej linii kolejka k.k. Südliche Staatsbahn. W 1854 ukończeno Semmeringbahn, pierwszą normalnotorową kolei górską w środku Europie (proj. Carl Ritter von Ghega); do wnętrza 1857 wiązadło do Triestu na wskroś Lublanę (Erzherzog Johann-Bahn - była to pierwsza kolumna w dzisiejszej Słowenii). Po ukończeniu linię sprywatyzowano[5]. W latach 1842-46 powstały zupa odcinki kolei Mediolan – Wenecja, z mostem na wskroś Lagunę Wenecką; szereg Imperial-Regia Privilegiata Strada Ferrata Ferdinandea Lombardo-Veneta / k.k. priv. Lombardisch-Venetianische Ferdinandsbahn.

Dopiero w środku 1845 zaczęła funkcjonować pierwsza kolumna parowa w Czechach: profil Ołomuniec – Praga wobec nazwą k.k. Nördliche Staatsbahn / severní Státní dráha, dociągnięta do Děčína (Tetschen) poniżej granicy saksońskiej w 1851; po 1854 profil w składzie k.k. priv. österreichische Staatseisenbahn (Rakouská Statní dráha). Pierwsza rząd parowa na Węgrzech ruszyła dwanaście miesięcy odtąd z Pesztu do Vác (Magyar Középponti Vasút); był to największej rangi sektor linii Peszt – Bratysława – Marchegg – Wiedeń, ukończonej w końcu wewnątrz latach 1850-51 jak k.k. Südostlische Staatsbahn / Délkeleti Államvasút; po 1854 profil w składzie k.k. priv. österreichische Staatseisenbahn / cs. kir. szab. Osztrák Államvasút (OÁVT). Z kolei wewnątrz 1847 poprowadzono szereg do wnętrza kierunku południowym - z Pesztu do Szolnok (Magyar Középponti Vasút, po 1854 profil w składzie OÁVT).

Pierwszą koleją w środku Małopolsce była Kolej Krakowsko-Górnośląska (Obeschlesische-Krakauer Eisenbahn) - w środku 1847 oddano sektor Mysłowice - Szczakowa – Kraków (w Mysłowicach łączyła się z pruską Koleją Górnośląską, zaś wewnątrz Maczkach - z budowaną właśnie Koleją Warszawsko-Wiedeńską).

Tuż poprzednio wybuchem Wiosny Ludów zdążono do tej pory zainaugurować kolejne spaw we Włoszech - do wnętrza 1848 kolumna parowa Ferrovia Leopolda połączyła Florencję z Livorno (W. Ks. Toskanii).