Historia kolei w krajach habsburskich
Historia kolei w krajach habsburskich

Koleje miejskie

Pierwszy tramwaj konny pojawił się do wnętrza 1865 wewnątrz Wiedniu, oraz rok kalendarzowy po pewnym czasie w środku stolicy części węgierskiej - Peszcie. Praga czekała na osobisty do 1875, Lwów do 1880, z kolei na ulice Krakowa po razu jednego główny wyjechał do wnętrza 1882. W 1870 do wnętrza Budzie otwarto funikular z napędem parowym (Sikló).

Dużym wydarzeniem byÅ‚o inwestycja w Å›rodku 1883 elektrycznego tramwaju podmiejskiego – Lokalbahn Mödling-Hinterbrühl (okolice Wiednia) - jednego pierwszych w Europie; zasilanie górne z rur metalowych. W nastÄ™pnym roku do wnÄ™trza Wiedniu pojawiÅ‚y siÄ™ tramwaje parowe (Gürtel, z kolei linie wylotowe), przeciwnie zaÅ› kolejne lata to wczeÅ›niej miesiÄ…czkowanie dominacji plus rozwoju tramwajów elektrycznych.

W 1889 zupa tramwaje elektryczne wyjechaÅ‚y na ulice Budapesztu [7] (zasilanie dolne z kanaÅ‚u wobec jednÄ… z szyn jezdnych), wewnÄ…trz 1891 na ulice Pragi (tramwaj elektryczny proj. F. KÅ™ižíka - odbieraki rolkowe), natomiast wewnÄ…trz 1894 - Lwowa (tramwaj elektryczny Siemens & Halske – odbieraki "lirowe", pierwsza rzÄ…d elektryczna w polskiej przestrzeni kulturowej). W tym samym roku tramwaj elektryczny pojawiÅ‚ siÄ™ w Gmunden i w Baden wobec Wiedniem, i do wnÄ™trza 1895 - pierwsza profil tramwaju elektrycznego powstaÅ‚a wewnÄ…trz Bielsku (dÅ‚. 4,7 km, wÄ…skotorowa, sprzed dworca kolejowego do CygaÅ„skiego Lasu)[8]. Stosunkowo późno tramwaje elektryczne zaczęły objeżdżać do wnÄ™trza Wiedniu - zaledwie wewnÄ…trz 1897 (obecna linia 5).

W 1896 z okazji uroczystoÅ›ci 1000-lecia paÅ„stwa wÄ™gierskiego w Å›rodku Budapeszcie uruchomiono elektrycznÄ… szybkÄ… rzÄ…d miejskÄ… (uznawanÄ… zbytnio pierwsze danie metro na kontynencie europejskim, chociaż byÅ‚ to trochÄ™ sposób podziemnego tramwaju): szereg Ferencz József Földalatti Villamos Vasút biegÅ‚a wÅ›ród Å›rodek Pesztu a terenem Wystawy Millenijnej.

W latach 1898-1901 otwierano wewnÄ…trz Wiedniu kolejne odcinki Stadtbahn, powiÄ…zanej z sieciÄ… krajowÄ… – byÅ‚a to ostatnia parowa szybka kolumna miejska w Europie ("praprzodek" obecnego metra, należaÅ‚a do kolei kkStB); zamkniÄ™to jÄ… wprzódy 1918.